Ostatnia
modyfikacja:
2012-08-12
Licznik odwiedzin:
Roślina wybitnie cieniolubna Roślina preferująca wilgotne gleby Roślina (bardzo) mrozoodporna
GATUNEK
Mahonia ostrolistna
(Mahonia aquifolium)
ang. Oregon-grape
inne nazwy: mahonia pospolita, ościał
Podobne gatunki:
Ostrokrzew kolczasty
Gatunek obcy
(Ameryka Północna)
Krzew liściasty
zimozielony
Pokrój krzaczasty
H: 0.75-1.25(2)m
Φ: 3-5(7)cm
Długość życia:
50-100 lat
Tempo wzrostu:
małe
Biotop:
ciemne bory iglaste
Kwiaty:
obupłc., owadop.
IV-V
Dekor.:
liście!!,
kwiaty!, owoce!
Mahonia ostrolistna
Cechy charakterystyczne:
♦ Niewielki krzew liściasty.
Liście zimozielone, pierzasto złożone z 5(-9) sztywnych,
kolczasto obrzeżonych listków
.
Kwiaty 6-krotne, jaskrawożółte, zebrane w wąskostożkowate,
stojące grona
.
Kuliste, ciemnoniebieskie jagody pokryte często woskowym nalotem.
 
Ciekawostki:
♦ Kwiaty mahonii posiadają wrażliwe
na dotyk pręciki.
♦ Owoce mahonii zawierają dużą ilość witaminy C.
 

█ Zapraszam również na swoją nową stronę Rejestr Polskich Drzew Pomnikowych (http://www.rpdp.hostingasp.pl), na której znajdą Państwo najbardziej aktualne dane dotyczące rekordowych drzew w Polsce. Strona ma charakter otwarty - każdy może się zarejestrować i po zalogowaniu dodawać do bazy "swoje" drzewa wraz z ich pomiarami oraz zdjęciami. Bez zalogowania program pracuje w trybie "tylko odczyt" - dodawanie wpisów (także ich modyfikacja i usuwanie) nie jest możliwe, jednak bez przeszkód można przeglądać zgromadzone w bazie dane.

Ten niewielki, zimozielony krzew liściasty pochodzący z Ameryki Północnej należy do często uprawianych w Polsce roślin ozdobnych. Jego podstawowy walor dekoracyjny stanowią zimozielone liście pierzasto złożone ze sztywnych i skórzastych listków, które na brzegu są zaopatrzone w ostre kolce. Mimo, że generalnie liście nie opadają na zimę, to jesienią niewielka część z nich atrakcyjnie się przebarwia na czerwono i opada, te zaś, które nie opadły zimą przybierają ciemną, zielonopurpurową barwę. Wielką ozdobą mahonii są jej jaskrawożółte kwiaty kwitnące w środku wiosny. Miododajne i zebrane w groniaste kwiatostany, pod koniec lipca przekształcają się one w owocostany złożone z małych, kulistych, dość nietypowo - bo na niebiesko zabarwionych jagód. Gęsto obsypane niebieskimi jagodami krzewy przez wiele miesięcy prezentują się niezwykle efektownie.

  Systematyka 

Najczęściej uprawiany w Europie (i w Polsce) gatunek mahonii. Został on sprowadzony do Europy w XIX w. z Ameryki Północnej. Posiada liczne odmiany ozdobne, tworzy też mieszańce międzygatunkowe z innymi mahoniami (głównie z M. pinnata).
█ Duży stopień pokrewieństwa pomiędzy mahoniami i berberysami pozwolił już w 1850 r. stworzyć międzyrodzajowego mieszańca mahonii ostrolistnej z berberysem pospolitym.


  Występowanie

Zasięg. Zachodnie wybrzeże Ameryki Północnej.
Biotop. Na stanowiskach naturalnych w Ameryce Północnej mahonia ostrolistna rośnie głównie w ciemnych borach iglastych. W Europie poza uprawą jej zdziczałe osobniki zasiedlają skraje lasów różnego typu, zarośla, nieużytki itp.
Preferencje. Roślina o niewielkich wymaganiach, łatwa w uprawie i dobrze adaptująca się do różnych warunków. Preferuje gleby żyzne i wilgotne, ubogie w wapń, ale radzi sobie także na glebach uboższych, wytrzymuje okresowe susze. Najlepiej rośnie w półcieniu lub w całkowitym zacienieniu (często rozsiewa się pod koronami drzew); na stanowiskach w pełni nasłonecznionych jej liście mogą wysychać lub ulegać poparzeniom (szczególnie wiosną, kiedy częściowo zalega na nich śnieg, a otaczające drzewa nie dają jeszcze cienia). Jest najbardziej mrozoodpornym gatunkiem mahonii (wytrzymuje nawet ponad 30-stopniowe mrozy!), jednak w nieosłoniętych miejscach podczas surowych, zwłaszcza bezśnieżnych zim nawet i ona może czasem przemarzać.
Długość życia i tempo wzrostu. Krzew niezbyt długowieczny, wolno rosnący. Osiąga wiek 50-100 lat.

 Zastosowanie

Dosyć popularna roślina ozdobna, sadzona głównie w ogrodach i parkach. Z jej owoców sporządza się czasami galaretki, kompoty i wina. Zimozielone gałęzie są używane do wyrobu wieńców i wiązanek pogrzebowych.

  Pokrój

Niewielki, szeroko rozrastający się i dość słabo rozgałęziony krzew liściasty. Osiąga około 1m wysokości i podobną szerokość.
Rozmiary. Wysokość 0.75-1.25(2)m. Średnica pnia 0.03-0.05(0.07)m. Szczegóły pokroju. Pień wielokrotny. Korona szeroka, nieregularna, słabo rozałęziona.

Mahonia ostrolistna - pokrój Mahonia ostrolistna to niewielki,
szeroko rozrastający się
i słabo rozgałęziony krzew liściasty.

Mahonia ostrolistna - pnie

  Korzenie

System korzeniowy płytki i delikatny (należy uważać przy przesadzaniu!).

  Kora / Pędy i pąki

Kora szarobrązowa, długo gładka, później chropowata i lekko podłużnie spękana. Pędy mahonii w porównaniu do berberysów są bezcierniowe, grubsze i mniej rozgałęzione. Młode pędy początkowo mają jasnozielony kolor, z czasem stają się żółtawe, a następnie brązowieją. Pąki są drobne (z wyjątkiem większych szczytowych pąków kwiatowych), brązowożółtawe.
█ Po przekwitnięciu kwiatów, co zwykle ma miejsce pod koniec maja, na szczytach pędów mahonii tworzą się zgrubienia przypominające bocianie gniazda. Ze zgrubień tych wyrastają szypułki owocostanów, a także liście i młode pędy. Jedno z takich "gniazd" przedstawia zdjęcie poniżej w środku.

Mahonia ostrolistna - kora
Młode pędy wraz z szypułkami owocostanów i liśćmi wyrastają
ze szczytów zeszłorocznych pędów, które tworzą konstrukcję na kształt
"bocianiego gniazda".
Po prawo rozwijające się pod koniec września
pąki kwiatowe mahonii ostrolistnej.
Mahonia ostrolistna - pąki Mahonia ostrolistna - pąki
Szarobrązowa kora mahonii ostrolistnej
z czasem staje się spękana i chropowata.

  Liście

Blaszkowate, nieparzystopierzaste, złożone z 5(-9) listków, długości całkowitej 10-20cm. Listki jajowate, na końcu krótko zaostrzone, długości 6-9cm, na brzegu po każdej stronie posiadające 5-15 charakterystycznych, oddalonych od siebie, ostrych kolców. Blaszka skórzasta i sztywna, z góry błyszcząco ciemnozielona, od spodu jasnozielona i matowa, z wyraźnie wystającym nerwem głównym (zimą czerwonawym). Oś liścia (osadka) podzielona w miejscach wyrastania listków na łatwo odłamujące się segmenty. Ustawienie: skrętoległe na ogonkach. Okres występowania: cały rok (roślina zimozielona). Zwykle niewielka część liści opada na zimę. Jesienią przebarwiają się one na jaskrawoczerwony kolor. Pozostałe (nie opadające) przez okres zimy przybierają ciemnopurpurową lub zielonawoczerwoną barwę.

Pierzasto złożone liście mahonii pospolitej
składają się przeważnie z 5 sztywnych
i skórzastych listków, które na brzegach
posiadają bardzo ostre kolce:
Młode liście rozwijają się zwykle
pod koniec maja. Wyrastają one
ze zgrubiałych szczytów
zeszłorocznych pędów.

Mahonia ostrolistna - młode liście
Mahonia ostrolistna - liście Od spodu listki mają jasny,
matowozielony kolor. Ich nerw główny
jest wyraźnie odstający,
zimą zabarwiony na czerwono.

Mahonia ostrolistna - liście
Mahonia ostrolistna - jesienne liście Mahonia ostrolistna - liście Mahonia ostrolistna - liście
Jesienią część liści przebarwia się
na piękny, czerwony kolor.
W czasie surowych mrozów kolor liści zmienia się na ciemnopurpurowy.

  Kwiaty

Obupłciowe, owadopylne i miododajne, zebrane na końcach zeszłorocznych pędów w wyprostowane, wąskostożkowate grona długości 6-9cm. Pojedyncze kwiaty jaskrawo cytrynowożółte, posiadają 6 płatków korony i 9 działek kielicha, pachnące. Okres kwitnienia: IV-V (podany okres dotyczy w pełni rozwiniętych kwiatów; ich zawiązki pojawiają się znacznie wcześniej, bo już jesienią poprzedniego roku).
█ Kwiaty mahonii posiadają rzadką właściwość reagowania na dotyk, pozwalającą im na obsypywanie pyłkiem siadającego na nich owada.

Mahonia ostrolistna - młode kwiaty Mahonia ostrolistna - kwiaty Mahonia ostrolistna - kwiaty
Mahonia ostrolistna - kwiaty Mahonia ostrolistna - pojedynczy kwiat Cytrynowoożółte, miododajne
kwiaty mahonii ostrolistnej
są licznie zebrane
w wąskostożkowate grona
(zdjęcia powyżej przedstawiają
cykl rozwojowy kwiatów
od stycznia do kwietnia).

  Owoce i nasiona

Niewielkie, kuliste jagody o średnicy 6-8mm, zabarwione na niebiesko i pokryte jasnym, woskowatym nalotem. Są tworzone w dużych ilościach, dzięki czemu gęsto obsypane nimi krzewy prezentują się niezwykle efektownie. Jagody zawierają purpurowoczerwony sok oraz 2-5 dużych, błyszczących, czerwonobrunatnych nasion. Są jadalne i zdrowe (zawierają dużą ilość witaminy C), jednak ze względu na kwaskowaty smak nie znajdują większego zastosowania w przemyśle przetwórczym (sporadycznie robi się z nich wino, galaterki i soki). Są chętnie zjadane przez ptaki. Okres dojrzewania owoców: (VII)VIII-X. Pierwsze owoce zaczynają stawać się niebieskie zwykle już na początku lipca.

Mahonia ostrolistna - przekwitłe kwiaty Mahonia ostrolistna - owoce Mahonia ostrolistna - owoce
Pod koniec maja na miejsce kwiatów
pojawiają się młode, zielone owoce.
Owoce mahonii ostrolistnej to zebrane w grona małe, kuliste jagody. Są one zabarwione na niebiesko
i pokryte jasnym, woskowatym, łatwo ścierającym się nalotem.

  Drewno

Żółte, ze względu na krzewiastą postać bez większego znaczenia użytkowego.


  Inne informacje

█ Przycinanie mahonii należy przeprowadzać w kwietniu.


  Galeria zdjęć

Zobacz galerię...