Rodzaj niewielkich, zimozielonych krzewów liściastych, uprawianych często ze względu na dekoracyjne kwiaty i owoce. Te ostatnie mają postać małych, kulistych jagód, zabarwionych przeważnie na niebiesko i pokrytych woskowym nalotem. U niektórych gatunków kwiaty i owoce są tworzone późną jesienią lub nawet w zimie, co w połączeniu z wiecznie zielonymi liśćmi czyni mahonie jednymi z najbardziej atrakcyjnych w okresie zimowym roślin ozdobnych.

Rodzaj mahonia obejmuje 70-110 gatunków, z których żaden nie występuje w Polsce naturalnie, a najczęściej uprawiana jest mahonia ostrolistna (inaczej pospolita - M. aquifolium). Inne gatunki są u nas uprawiane bardzo rzadko; jednym z nich jest pochodząca z Azji mahonia japońska (M. japonica), wyróżniająca się m.in. bardzo dużymi liśćmi oraz jesienno-zimowym okresem kwitnienia. Mahonia rozłogowa (M. repens) charakteryzuje się z kolei bardzo niskim pokrojem, M. pinnata natomiast nietypowymi dla rodzaju, ciemnopurpurowymi owocami. Do innych rzadko uprawianych w Polsce gatunków należy pochodząca z Himalajów mahonia Beala (M. bealei).
█ Mahonie są tak blisko spokrewnione z berberysami, że niektórzy specjaliści wręcz zaliczają je do rodzaju berberys (Berberis). Od berberysów różnią się przede wszystkim dużymi, pierzastozłożonymi liśćmi, bezcierniowymi pędami oraz dłuższymi gronami kwiatów.
█ Duży stopień pokrewieństwa pomiędzy mahoniami a berberysami pozwolił już w 1850 r. na stworzenie ich międzyrodzajowego mieszańca (skrzyżowano wówczas berberys pospolity z mahonią ostrolistną). Mieszańce mahonii z berberysami oznacza się jako x Mahoberberis.

♠ Występowanie / Zastosowanie

Zasięg. Wschodnia Azja (w tym Himalaje), Ameryka Północna i Środkowa. Biotop. Zależny od gatunku. Preferencje. Mahonie nie mają zbyt wygórowanych wymagań. W większości preferują gleby żyzne i wilgotne, ale rosną też na ubogich, znoszą okresowe susze. Generalnie są to rośliny mrozoodporne, choć w nieosłoniętych miejscach podczas surowych, szczególnie bezśnieżnych zim mogą czasem przemarzać. Są wrażliwe na poparzenie intensywnymi promieniami słonecznymi, zwłaszcza wiosną, kiedy na liściach częściowo zalega śnieg, a otaczające drzewa nie dają jeszcze cienia. Najlepiej rosną w półcieniu lub w całkowitym zacienieniu (często rozsiewają się pod koronami drzew); na stanowiskach w pełni nasłonecznionych ich liście mogą wysychać. Długość życia i tempo wzrostu. Krzewy wolno rosnące. Zastosowanie. Głównie jako rośliny ozdobne.

♠ Pokrój / Korzenie / Kora / Pędy i pąki / Liście / Kwiaty / Owoce i nasiona / Drewno

Pokrój. Niewielkie, słabo rozgałęzione krzewy liściaste. Wysokość większości gatunków nie przekracza 1m. Jedną z najmniejszych jest rzadko osiągająca 0.5m mahonia rozłogowa. Najczęściej uprawiana u nas mahonia ostrolista dorasta średnio do około 1m wysokości. System korzeniowy płytki i delikatny (należy uważać przy przesadzaniu!). Kora zależna od gatunku. Pędy mahonii, w odróżnieniu od berberysów, są bezcierniowe, grubsze i mniej rozgałęzione. Pąki najczęściej kuliste, liściowe drobne. Liście blaszkowate, nieparzystopierzaste, złożone z (3)5-15 listków, długości całkowitej 10-50cm (jedne z największych tworzy m. japońska; są one niebieskozielone i osiągają 45cm długości). Listki skórzaste i sztywne, na brzegu u większości gatunków zaopatrzone w ostre kolce. Blaszka z góry przeważnie błyszcząco ciemnozielona, od spodu jaśniejsza. Ustawienie: skrętoległe na ogonkach. Okres występowania: cały rok (rośliny zimozielone). U niektórych gatunków, np. mahonii ostrolistnej, liście na zimę przebarwiają się na różne odcienie czerwonego koloru. Ciekawy przypadek stanowi mahonia rozłogowa (M. repens), której częściowo opadające liście przybierają w jesieni kolor pięknego brązu. Kwiaty obupłciowe, owadopylne i miododajne, zebrane na końcach zeszłorocznych pędów w długie na 5-20cm, szczytowe, najczęściej wyprostowane grona, wiechy lub wiązki. Pojedyncze kwiaty jaskrawożółte, posiadające 6 płatków korony i 9 działek kielicha, pachnące. Okres kwitnienia: kwitnienie wczesne (u mahonii japońskiej nawet jesienią lub w zimie).
█ Kwiaty mahonii, podobnie jak blisko spokrewnionych z nimi berberysów, posiadają bardzo ciekawą właściwość, a mianowicie ich pręciki są wrażliwe na dotyk. Dotknięte szybko zginają się w kierunku szyjki, aby następnie powrócić do stanu wyjściowego. Takie zachowanie ma na celu obsypanie owada pyłkiem.
Owoce. Niewielkie, kuliste lub lekko owalne jagody o niebieskim lub granatowym zabarwieniu (wyjątkiem jest posiadająca ciemnopurpurowe owoce M. pinnata), często pokryte delikatnym, woskowatym nalotem. Są jadalne i zawierają dużą ilość witaminy C, jednak ze względu na kwaskowaty smak nie mają większego zastosowania w przetwórstwie. Są chętnie zjadane przez ptaki. Okres dojrzewania owoców: w zależności od gatunku od drugiej połowy lata poprzez jesień aż do zimy. Drewno żółte, ze względu na krzewiastą postać bez większego znaczenia użytkowego.

Początek strony Mapa serwisu Szukaj...

Jesteś

gościem na tej stronie...

Poprzednia

Strona główna

Następna

Copyright ©
2006-2010
by Piotr Gach