| |||||||||||||||||||
|
ROŚLINY / NACZYNIOWE / NASIENNE / NAGONASIENNE / IGLASTE / CYPRYSOWCE / CYPRYSOWATE / Cyprys / wieczniezielony / ... |
Cyprys wieczniezielony (Cupressus sempervirens) ang. Mediterranean Cypress Inne nazwy: cyprys włoski |
Podobne gatunki: Żywotnik olbrzymi Żywotnik zachodni Biota wschodnia |
||||||||||||||||
|
|
|
|||||||||||||||||
|
|
Wysokie, zimozielone drzewo iglaste o bardzo wąskiej i szpiczastej koronie, określanej mianem "złożonego parasola". Jest znany także jako cyprys włoski, co wiąże się z jego pochodzeniem z rejonu basenu Morza Śródziemnego (ze względu na swój oryginalny wygląd stał się on niemal wizytówką i jednym z symboli tej części świata). Cyprys wieczniezielony jest najbardziej typowym przedstawicielem swojego rodzaju: poza wysmukłym i szpiczastym pokrojem, podobnie jak inne cyprysy posiada on igły w formie bardzo drobnych, nakrzyżległych łusek ściśle przylegających do pędu oraz niewielkie, kuliste szyszki zbudowane ze zdrewniałych, tarczkowatych, zabarwionych na złoty kolor łusek.
Duża wysokość, efektowny i bardzo charakterystyczny pokrój, a także niezwykle atrakcyjnie wyglądające szyszki cyprysa wieczniezielonego sprawiają, że to uprawiane od starożytności drzewo należy na całym świecie do ulubionych roślin ozdobnych i jest sadzone wszędzie tam, gdzie tylko klimat jest wystarczająco ciepły. Niestety Polska do takich miejsc nie należy, dlatego żywe cyprysy można u nas podziwiać praktycznie tylko w ogrodach botanicznych.
| Systematyka |
Najbardziej typowy i zarazem jedyny występujący naturalnie w Europie przedstawiciel rodzaju cyprys. Należy do grupy tzw. cyprysów Starego Świata. W Polsce ze względu na wysokie wymagania termiczne, nawet w uprawie jest niezwykle rzadki. Drzewo to występuje w dwóch odmianach. Najczęściej uprawiana, typowa odmiana 'Sempervirens' posiada wąskostożkowaty, szpiczasty pokrój; to właśnie z nią jest kojarzony rodzaj cyprys. Pierwotną odmianą jest jednak 'Horizontalis' - rzadko uprawiana odmiana pochodząca ze wschodniej części obszaru śródziemnomorskiego, charakteryzująca się szeroką koroną.
Zasięg. Pierwotnie cyprys wieczniezielony występował na terenie Iranu, Azji Mniejszej, Cypru oraz Krety. Obecnie jest on zadomowiony w całym obszarze Morza Śródziemnego. Biotop. Górskie lasy iglaste, na nizinach często uprawiany. Preferencje. Gleby umiarkowanie żyzne, stosunkowo płytkie i kamieniste. Gatunek wybitnie ciepłolubny i bardzo wrażliwy na mróz (w Polsce nie wytrzymuje zimy). Najlepiej czuje się na otwartej przestrzeni oraz na stanowiskach w pełni nasłonecznionych. Odporny na suszę. Długość życia i tempo wzrostu. Drzewo długowieczne, wolno rosnące. Osiąga wiek 400-600(1000) lat. Zastosowanie. Dziko rosnące cyprysy stanowią jedną z wizytówek rejonu Morza Śródziemnego odgrywając bardzo ważną rolę w kształtowaniu tamtejszego krajobrazu. Ze względu na swój charakterystyczny pokrój, drzewo to należy także do ulubionych roślin ozdobnych i jest sadzone niemal we wszystkich cieplejszych zakątkach świata. Niezwykle twarde i wytrzymałe drewno cyprysa wieczniezielonego znajduje wiele zastosowań w przemyśle, głównie meblowym.
|
↓ W Polsce cyprysa wieczniezielonego można zobaczyć głównie w ogrodach botanicznych. Roślina zimę spędza w specjalnej szklarni, a na zewnątrz jest wystawiana latem. (Poniżej cyprysy wieczniezielone w Ogrodzie Botanicznym w Krakowie.) 
|
|
W swoim naturalnym środowisku cyprys wieczniezielony odgrywa wielką rolę w kształtowaniu krajobrazu otwartych przestrzeni (powyżej cyprysy rosnące w Barcelonie). |
Pokrój. Wysokie drzewo o bardzo wąskiej i szpiczastej, gęstej koronie. Rzadko spotykana odmiana pierwotna 'Horizontalis' posiada poziome gałęzie i przez to nietypową dla cyprysów, szeroką koronę. Poniżej opisana jest odmiana typowa C. sempervirens var. sempervirens. Rozmiary. Wysokość 30-35(40)m. Średnica pnia 0.75-1(1.5)m. Szczegóły pokroju. Pień idealnie prosty, utrzymujący się do samego wierzchołka, średnio gruby. Korona wąskostożkowata, z długo zaostrzonym wierzchołkiem, bardzo gęsta i zwarta, u drzew dziko rosnących zaczyna się zawsze od samego dołu. Korzenie. System korzeniowy mocny, głęboki i rozbudowany, zapewniający roślinie dużą stabilność.
|
|
| Strzelisty pokrój cyprysa wieczniezielonego jest określany mianem "zamkniętego parasola". | |
Rozdzielnopłciowe, rozmieszczone jednopiennie, wiatropylne. Kwiaty męskie bardzo drobne, zebrane na końcach pędów w pojedyncze, maczugowate kwiatostany o długości do 4-8mm, żółtawe. Kwiaty żeńskie w kulistych kwiatostanach (szyszeczkach) o średnicy 4-6mm, zielone. Okres kwitnienia: III-IV.
Drzewo nie tworzące owoców (roślina nagonasienna). Szyszki tworzone w bardzo dużych ilościach (zwłaszcza w wierzchołkowej części korony), kuliste lub lekko owalne, o wymiarach 2-4cm, posiadają 8-14 tarczkowatych, mocno zdrewniałych łusek z łagodną piramidką w środku. Kolor łusek zmienia się od zielonego (długo przed dojrzeniem) poprzez błyszcząco złoty (w trakcie dojrzewania) aż do matowo szarobrązowego (w czasie i po wysypie nasion). Po dojrzeniu łuski charakterystycznie się rozsuwają uwalniając nasiona. Okres dojrzewania nasion: szyszki dojrzewają w drugim roku. Po uwolnieniu nasion pozostają jeszcze jakiś czas na drzewie.
|
|
|
|
Kulisto-owalne szyszki cyprysa wieczniezielonego składają się z 8-14 silnie zdrewniałych łusek. |
Po dojrzeniu zdrewniałe łuski szyszek rozsuwają się, dzięki czemu przyjmują one bardzo charakterystyczny kształt. |
Szyszki są tworzone w bardzo dużych ilościach, zwłaszcza w wierzchołkowej części drzewa. |
Złocistoróżowe, wyraźnie słojowane, niezwykle twarde i trwałe, pachnące, stanowi cenny materiał używany m.in do wyrobu mebli.
█ Cyprysy generalnie nie nadają się na rośliny doniczkowe, ponieważ powietrze panujące w pomieszczeniach jest dla nich zbyt suche. Najlepiej sadzić je na wolnym powietrzu, co jednak w Polsce jest możliwe tylko w najcieplejszych rejonach, na maksymalnie osłoniętych od wiatru stanowiskach oraz przy zastosowaniu odpowiednich zabezpieczeń na okres zimy.
|
Mapa serwisu Szukaj... |
| Jesteś |
|
|
| gościem na tej stronie... |
| Poprzednia | Strona główna | Następna |
